Wonder In Greekland

                   

         काल रात्रीची गोष्ट, Movies channel वर 'Alice in Wonderland नावाचा सिनेमा लागला होता, खरं तर आधी तो सिनेमा थिएटर मध्ये पाहून झाला होता.3D असल्यामुळे आता TV वर पाहण्यात फार काही मजा येईल अशी अपेक्षा  नव्हती पण तरी जरा सुरुवात पहावी म्हणून जेवताना पाहत बसलो होतो.उशिरा घरी आल्यामुळे घरचे केव्हाच झोपले होते .मी एकटाच सिनेमा पाहत होतो,सुरुवातीच्या पाच एक मिनिटानंतर असे दृश्य आहे कि ती छोटी मुलगी एका सशाचा पाठलाग करता करता एका खोल खड्यात पडते, आणि शेवटी अशा  ठिकाणी येऊन पडते कि तिथले जगच वेगळे असते.आणि हेच ते wonderland असते आणि जिथे सगळा पुढचा सिनेमा उलगडत गेलेला आहे,मी मात्र ती alice खड्यात पडल्या नंतर tv बंद केला आणि ताट घासायला ठेऊन हाथ धुवून झोपायला निघालो.

            क्षणभर विचार मनात आला कि अगदी wonderland सारखी काल्पनिक नगरी नको पण त्या सारखेच एखादे ठिकाण अशाच एका खड्ड्यात पडून बघायला मिळाले तर काय अनुभव असेल .मनात आलेला हा पोरकट विचार धुतलेले हात पुसावेत तसे पुसून टाकले आणि झोपायला निघालो. उन्हाळ्याचे दिवस चालू असल्याने गच्चीत झोपण्याचा उपक्रम चालू झाला होता.त्यामुळे फक्त दार बंद करून वर जाणे हो formality करून मी गच्चीत पोहोचलो.वर जाऊन गादी घातली आणि नुसता गादीवर पडलो.झोप काही केल्या येत नव्हती, वर निरभ्र आकाश होते थंड वारा सुटला होता, पण पांघरून घेण्याची इच्छा फारशी नव्हती.तारे पाहून अंदाज लावावे या मधला मी नाही , ध्रुव तर उत्तरेला असतो या पलीकडे माझी खगोलशास्त्राची मजल नाही.उगीचच दिसणाऱ्या तार्यांचे चौकोन त्रिकोण काढत कधी डोळा लागला याचा अंदाज नाही.

         सकाळी जाग आली ती एका अलिशान हॉटेल च्या खोलीमध्ये.प्रथम डोळे किलकिले करून खोलीमध्ये नजर फिरवली, आणि ताडकन उठून बसलो,दिवाणावरून पाय खाली ठेवले तर पांढरा शुभ्र गालीचा आपल्या पायामुळे खराब  होईल अशी भीती वाटून पाय पुन्हा वर घेतले.पण भीती बाळगणे व्यर्थ होते कारण संपूर्ण खोलीभर गालीचा अंथरला होता.तेवढ्यात दारावर टकटक ऐकू आली,हळूच उठून दार उघडले आणि समोर एक उंचपुरी व्यक्ती स्कर्ट सारखा पांढरा पोशाख असलेली,संपूर्ण टक्कल, हातात एक निरोपाचा कागद घेऊन आली होती, मी काही बोलायच्या आत त्याने तो कागद मला दिला, आणि कमरेपासून खाली वाकून काहीतरी बोलून तो तिथून निघून गेला.मी कागद घेऊन आत आलो, दार लावले, आणि तो कागद उलगडून दिवाणावर येऊन बसलो..

            कागदावर काय असेल याचा अंदाज मला अजिबात नव्हता मी तो कागद हळू हळू वाचायचा प्रयत्न करू लागलो,एखादा लिफाफा असावा त्याप्रमाणे कोरीव आणि वळणदार अक्षरात इंग्लिश मध्ये " Invitation "असे लिहिले होते. आता माझ्यासाठी काही invitation असेल असे माझ्या ध्यानीमनी देखील नव्हते.मी कुतूहलाने पुढे वाचायला सुरुवात केली,तर खाली एका शहराचा नकाशा काढला होता आणि त्या नकाशावरील रस्त्यावरून कसे जायचे आहे त्याचे मार्गदर्शक बाण काढलेले होते.आणि जिथे बाण संपत होते तिथे एक मशाल काढलेली होती.मी पुन्हा एकदा सगळा नकाशा बारकाईने पाहीला. 'You are here' असे लिहिलेले लाल वर्तुळ  काढले होते.खोलीतही एकटाच होतो आणि काय करायचे  हे  देखील माहित नव्हते, तर नकाशा नुसार दिलेल्या आमंत्रणाचा स्वीकार करायला काय हरकत आहे निदान काय आहे ते कळेल तरी, असा धाडसी निर्णय मी घेतला.तो नकाशा गादीवर उलगडलेला तसाच होता,मी घडी घातली आणि तिथून निसटलो.

           ३ मजले उतरून खाली आलो तर समोर भव्य झुंबर लटकविलेले होते, जमिनीच्या ऐवजी काचेची फरशी होती, मगाशी आलेल्या त्या माणसासारखे १०/१२ लोक आपापली कामे करत होती,जुन्या पद्धतीचे मोट्ठे घड्याळ भिंतीवर लावलेले होते.मी ते डोळ्यात साठवून हॉटेल मधून बाहेर पडलो.
           नकाशा काढला आणि दिलेल्या दिशेनुसार चालायला सुरुवात केली. स्वच्छ रस्ते होते,सायकल वरून जाणारी लहान मुलं आणि लोक सुद्धा दिसत होती,अधून मधून उंची गाड्या वेगाने जात होत्या.आजू बाजूला असलेल्या इमारती  आणि घरांच्या बांधकामाची एक वेगळीच ठेवण दिसत होती, संपूर्ण दगडी बांधकाम होते, मधेच एखादी पुरातन वस्तू भासावी अशी इमारत दृष्टीस पडत होती,पाश्चिमात्य म्हणावा एवढी पण पुढारलेली दृश्य नव्हती पण खेडेगाव पण नव्हते . "Shades of Artemis" नावाच्या इंग्लिश सिनेमा प्रमाणे  ग्रीक शहर असावे असा माझा प्राथमिक समज झाला होता. 

           नकाशाप्रमाणे डावीकडे वळलो, तर माझा मगाशी झालेला समज खात्री मध्ये बदलला, कारण मोठ्या बोर्ड वर ग्रीक भाषेत लिहिले होते "Welcome to Ancient Olympia, Greece", म्हणजे हे वाक्य ग्रीक मध्ये होते आणि खाली छोट्या अक्षरात इंग्लिश मध्ये लिहिले होते.आता मी एका मोठ्या कमानीतून आत गेलो.समोरचे दृश्य अविस्मरणीय होते.मी एका विशिष्ट उंचीवर पोहोचलो होतो.समोर मला ते भव्य मैदान दिसत होते.त्यावर असलेले ते दगडी भग्न अवशेष  स्पष्ट दिसत होते.जणू एखादी खूप जुनी  इमारत पडली आहे आणि तिचे भग्नावशेष तिथेच आहेत असे ते चित्र होते.त्या जागेत खूप लोक जमले होते.मी पण त्यांच्यात सामील झालो. इथून पुढे काय होणार हे माझ्या हातात नव्हते कारण  नकाशाप्रमाणे मी त्या मशालीच्या जागेवर येऊन उभा होतो.

            सकाळी ९ ची वेळ असावी.सोनेरी कोवळा सूर्यप्रकाश होता, आम्ही हिरव्यागार गवतावर उभे होतो.कुठेही घाई गडबड नव्हती, गर्दी असल्याची जाणीव देखील होत नव्हती,डोळे मिटले असते तर मगाचची खोली आणि आत्ताची गर्दी  यात फरक जाणवला नसता कदाचित.लोक शांतपणे कशाची तरी वाट पहात होते. समोरचे दृश्य अतिशय विलोभनीय होते,समोर खूप मोठी रिकामी जागा होती, संपूर्ण जागेवर हिरवळ पसरली होती,मध्यभागी असलेल्या छोट्याश्या उंचवट्यावर  ३ उंच झेंडे रोवलेले होते, वार्याच्या संथ गतीमुळे झेन्ड्यावरील अक्षरे दिसणे अवघड होते पण मध्ये असलेला झेंडा ऑलिम्पिक चे चिन्ह दर्शवत होता.

          झेंड्याच्या पुढे काही अंतरावर काळ्याभोर रंगाच्या पोलिश केलेल्या लाकडी खुर्च्या एका ओळीत ४ अश्या ६  रंगांमध्ये मांडून ठेवलेल्या होत्या.झेंड्याच्या पुढच्या बाजूला एक कार च्या चाकाच्या  परिघाइतके मोठे वाडग्या सारखे भांडे सूर्याकडे तोंड करून नुसते ठेवले होते.त्या वाड्ग्याच्या तोंडाला भिंगाला लावतात तशी काच लावली होती.मी नजर डाव्या बाजूला फिरवली तर डाव्या बाजूला असलेल्या टेकडीवर लोक गटागटाने मस्त हिरवळीवर बसले होते,हातात कॅमेरे आणि दुर्बिणी घेऊन कशाची तरी प्रतीक्षा करीत असावेत.
              मी पुन्हा झेंड्याकडे नजर फिरवली, एक साधारण ६ फुटाचा माणूस ज्याने गुडघ्या पर्यंत स्कर्ट घातला होता, आणि वर बनियन घातला होता.त्याने मोट्ठ्याने बिगुल वाजवले आणि आत्ता पर्यंत असलेली ती शांतता क्षणार्धात भंग पावली.त्या बिगुलाच्या आवाजाबरोबर मी जिथे बसलो होतो अगदी त्याच्या मागच्या बाजूने त्या बिगुल वाजवणाऱ्या माणसाच्या वेशातील अजून काही तरुण एका रांगेत झेन्ड्याजवळ जाऊन थांबले आणि त्यांच्या मागोमाग त्याच रंगाचा मोठ्ठा पायघोळ परिधान केलेल्या काही तरुणी मैदानावर आल्या. दोघेही एकमेकांच्या समोर एका रांगेत उभे होते.आणि तेवढ्यात जोरात टाळ्या वाजायला सुरवात झाली, काही मान्यवर व्यक्ती समोर ठेवलेल्या खुर्च्यांवर येऊन बसले. ( अर्थात खुर्चीवर येऊन बसले म्हणून मान्यवर असावेत असा माझा समज. ), त्यानंतर एक अस्खलित इंग्लिश मधून announcment झाली आणि एक सुंदर तरुणी मैदानावर हळुवार चालत आली.( अर्थात सगळ्याच तरुणी सुंदर होत्या म्हणा ).ती तरुणी त्या दोन रांगांच्या सर्वात पुढे उभी होती, आणि तिच्या हातात एक मोठ्ठी मशाल होती मात्र तिला अजून ज्योत दिसत नव्हती.काही वेळाने पुन्हा एकदा announcment झाली कि "इथून पुढे तुम्ही जे पाहाल ते ग्रीक लोकांचे पारंपारिक नृत्याविष्कार"..तिचे बोलून व्हायच्या आत ग्रीक तरुणी आणि तरुण यांचे अप्रतिम नृत्य सुरु झाले होते.लोकांच्या कॅमेर्यांना उसंत नव्हती.मी डोळ्यात जितके साठवता येईल तितके साठवत होतो.नाचातील समन्वय आणि चपळाई याच्या सर्व मर्यादा पार झाल्या होत्या .सुमारे २० मिनिटानंतर त्यांनी आम्हाला कमरेतून वाकून अभिवादन केले आणि पुन्हा आपल्या जागी जाऊन उभे राहिले.पुन्हा टाळ्यांचा कडकडाट झाला.
               त्यानंतर मशाल धरलेली तरुणी त्या मशालीसह मोठ्या वाडग्याच्या इथे जाऊन उभी राहिली आणि तिने ती मशाल त्या वाडग्याला टेकवली.फक्त वार्यामुळे हलणाऱ्या पानांचा आवाज सोडला तर बाकी काही आवाज नव्हता, मी डोळ्यात प्राण आणून पहात होतो,सर्वप्रथम काय चालू आहे हे समजलेच नाही, पण नंतर अंदाज आला  कि, लहानपणी भिंगातून सूर्यकिरण एकत्रित करून कागद जसे मी जाळायचो अगदी तसेच हि तरुणी आत्ता करणार होती, आणि ते म्हणजे  सूर्यकिरण त्या वाड्ग्याच्या काचेवर पडून ते एकत्रित होऊन त्याच्या सहाय्याने ती मशाल पेटणार होती.आणि केवळ ७/८ मिनिटात अग्नी डोळ्याला दिसू लागला, मशालीवर पिवळी ज्योत आली होती, एव्हाना कॅमेर्याला असलेले डोळे  बाजूला झाले ,एकच जल्लोष चालू झाला होता, मी आजू बाजूला नजर फिरवली तर लोक आनंदाने टाळ्या वाजवत होते.

           आता मी पुन्हा समोर पहिले तर त्या तरुणीने त्या मान्यवरांसमोर पेटलेली मशाल उंच धरली, सर्व मान्यवर उभे राहिले होते.आणि इंग्लंड ऑलिम्पिक २०१२ ची ज्योत जिथे ऑलिम्पिक ची सुरुवात झाली अशा ग्रीक मध्ये धगधगली.वातावरणात प्रचंड उत्साह जाणवत होता.त्यानंतर त्या ज्योतीचा पवित्र अग्नी इंग्लंड ला नेण्यासाठी एक अजून सुंदर तरुणी पुढे आली तिच्या हातात एक ओंजळीत बसेल एवढ्या आकाराचा वाडगा होता.तो वाडगा हातात धरून ती त्या मशाल हातात धरणारीच्या समोर गुढघा टेकवून खाली बसली, आणि ओंजळ पुढे करून तिने वाडग्यातील ज्योत पेटविण्याची विनंती केली त्यानंतर ज्या तरुणीने मशाल हातात धरली होती तिने हातातील मशाल तिरकी करून वाडग्यातील वातीला अग्नी दिला, आणि हाच तो पवित्र अग्नी जो पुढे इंग्लंड ला नेला जातो.टाळ्यांचा पुन्हा एकदा कडकडाट झाला. 

            आता वेळ होती कि ऑलिम्पिकची जी फिरती मशाल असते तिला प्रज्वलित करण्याची, आणि या वेळी ग्रीक चा Spyros Gianniotis, जो ग्रीक चा नावाजलेला जलतरणपटू आहे त्याने ऑलिम्पिक ची मशाल प्रज्वलित केली आणि एका हातात ऑलिम्पिक ज्योत आणि दुसर्या हातात ओलिव्ह झाडाची छोटी फांदी घेऊन संपूर्ण मैदानाला त्याने फेरी मारली.या वेळी संपूर्ण जमलेल्या लोकांनी टाळ्यांच्या गजरात त्याला सलामी दिली, आणि ऑलिम्पिक २०१२ इंग्लंड साठी सर्वात पहिले मशाल नेणारा म्हणून मान मिळविला.फेरी पूर्ण करून तो पुन्हा झेन्ड्याजवळ येऊन थांबला आता हीच ज्योत विविध देशातून फिरविली जाते, तर आता हि ज्योत इंग्लंडला नेण्यासाठी Alexander Loukos हा ग्रीक वंशाचा पण इंग्लंड चा boxer बरोब्बर Union jack च्या खाली उभा होता.  Spyros Gianniotis ने आपल्या हातातील ज्योत Alexander कडे सुपूर्द केली आणि सर्वांना अभिवादन करून तो मान्यवरांच्या खुर्चीवर येऊन बसला.पुन्हा एकदा टाळ्यांचा गजर झाला.

         एव्हाना सूर्याने जागा बदलली होती.सकाळी कोवळे वाटणारे उन आता तापू लागले होते, पण लोकांमध्ये अजिबात चलबिचल नव्हती.सकाळी गवतावर असलेले दवबिंदू केव्हाच नाहीसे झाले होते.मगाशी डोक्यावर लावलेले काळे चष्मे आता डोळ्यावर दिसत होते.मी इतक्यावेळ उभा होतो पण 'दमलोय, आता बसावे ' असे कधीच वाटत नव्हते.एवढ्यात काहीतरी ग्रीक मध्ये बोलणे सुरु झाले, मला काहीच कळत नव्हते पण अतिशय मृदू वाटणारी भाषा कानावर पडताच लक्ष तिकडे गेले.तर त्यांच्यातीलच एक अजून तरुणी त्या मैदानात आली तिच्या हातात पांढर्या शुभ्र रंगाचे एक कबुतर होते, तिने येताक्षणी प्रेक्षकांना अभिवादन केले आणि पूर्व दिशेला पाठ करून ते कबुतर हवेत मोकळे सोडले .कबुतर  देखील सरळ उंच उडत गेले, कदाचित स्पर्धा निर्विघ्न आणि शांततेत पार पडावी यासाठीचाच अट्टाहास होता.लोक उन्हापासून लपण्यासाठी कपाळावर हात ठेऊन कबुतर शोधात होते.

          या नंतर त्याच ठिकाणी त्या मान्यवरांचे भाषण तिथे होते, कुठलाही मंच नव्हता स्टेज नव्हते गवतावर उभे राहून त्यांनी आपले ४ शब्द आमच्या पर्यंत पोहोचविले आणि कार्यक्रमाची सांगता झाल्याची घोषणा केली .

         कार्यक्रम संपला हे कळायला आता  मला कुठल्या भाषेची गरज नव्हती, पण कुठेही गोंधळ नव्हता, प्रथम मान्यवर बाहेर पडले, नंतर त्या ग्रीक तरुणी आणि तरुण बाहेर गेले, आणि मग आम्ही आलो त्या पावली मागे फिरलो, मी पुन्हा एकदा ते मैदान आणि तो परिसर मनात साठवून घेत होतो.आता वारा वाढला होता तिन्ही झेंडे डौलाने फडकत होते, उजवीकडे ग्रीस चा राष्ट्रीय झेंडा, मधला ऑलिम्पिक चा झेंडा, आणि उजवीकडे union jack वार्याशी स्पर्धा करत  होते, मी एका वेगळ्याच अनुभवातून बाहेर पडत होतो.
          मगाशी ज्या कमानीतून आत गेलो तिथपर्यंत मी आलो, मागे एकही माणूस शिल्लक नव्हता, समोर देखील फक्त रस्ताच दिसत होता...
        मी कमान ओलांडून पुढे आलो आणि अंगावर आलेल्या उन्हामुळे जाग आली, पांघरूण बाजूला सारले, समोरच्या टाकीवर कबूतर बसले होते,उगीचच चेहेर्यावर हास्य उमटले आणि मुकाट्याने गादी गुंडाळायला घेतली.
         दात घासताना हातात पेपर घेतला आणि पहिल्या पानावर आलेला 'England Olympic 2012' च्या तरुणीने धरलेल्या मशालीचा फोटो होता..

          " Alice In Wonderland " पेक्षा हा सिनेमा नक्कीच चांगला होता...तो तरी 3D होता..यात तर मी स्वतः होतो .....

                                                                             हृषीकेश पांडकर
                                                                             ११-०५-२०१२   

स्वप्नवत झोप ...

    

        रात्र झाली म्हणून झोपतोय आणि सकाळी झालीये म्हणून उठतोय किव्वा झोप आलीये म्हणून झोपतोय आणि जाग आलीये म्हणून उठतोय हे इतके साधे सरळ समीकरण आहे झोपेचे.झोप या विषयावर लिहिण्यासारखे फार काही आहे किव्वा फार काही असेल असे मला कधीच वाटले नव्हते किव्वा असे वाटण्याची वेळच आली नव्हती.पण अशा अनेक गोष्टी आहेत ज्या कायम आपल्याबरोबर असतात आणि म्हणूनच आपण त्यांचा फारसा विचार करत नाही.त्यापैकीच झोप हि गोष्ट आहे.

        झोप या विषयावर विचार करावा असे वाटण्यासाठी प्रसंगच कारणीभूत होता.रविवार व्यतिरिक्त आलेल्या सुट्टीवर माझे विशुद्ध प्रेम आहे.अर्थात प्रत्येक वेळी आपले प्रेम  आपल्याला मिळतेच असे नाही.पण जेव्हा मिळते तेव्हा ते मी जीवापाड जपतो.तर अशाच एका रविवार व्यतिरिक्त मिळालेल्या सुट्टीच्या दिवशी दुपारी झोपण्याचा योग आला होता.आणि घड्याला भोवती खोखो खेळणाऱ्या माझ्या दिनक्रमाला जरा timeout मिळाला.

       गोडाच्या जेवणानंतर दुपारी झोपलो होतो त्यामुळे भरलेले पोट आणि फिरणारा पंख यांच्या उपस्थितीत संध्याकाळ  कशी झाली हे समजलेच नाही.झोपेतून उठलो आणि तसाच उठून गादीवर बसलो.तेव्हा डोक्यात विचार आला कि सकाळी येणारी जाग आणि आत्ता आलेली जाग  यात जमीन आसमानाचा फरक आहे.आणि याच विचारातून झोपेचे विविध प्रकार माझ्या डोळ्यासमोरून जाऊ लागले.

      खरच असे लक्षात आले कि झोप आल्यावर आपण झोपतो आणि जाग आल्यावर आपण उठतो

किव्वा बर्याचदा उठावे लागते या पलीकडे आपण झोपेचा फारसा विचार  करत नाही.हल्ली कदाचित पुरेशी झोप मिळावी म्हणून सांगितले जाते या पालीकाकडे फार नाही. पण परवाच्या त्या विचारानंतर माझे माझ्याबाबती तरी ठाम मत झाले आहे कि झोपेचे अनेक प्रकार आहेत आणि त्या प्रत्येक प्रकारची एक वेगळी ओळख आहे. 

        रोजची झोप हा काही फार वर्णनाचा विषय असण्याची गरज नाही.पण बुधवारी रात्री लागणारी झोप आणि शनिवार रात्री लागणारी झोप यात कमालीचा फरक आहे हे  नक्की,अर्थात बुधवारी रात्री लागणारी झोप,शनिवारी रात्री लागणारी झोप आणि रविवारी रात्री लागणारी झोप या तीनही गोष्टींमध्ये प्रचंड विरोधाभास आहे.  एवढेच नाही तर आपल्या स्वतःच्या घरी आणि दुसर्या कुठल्याही जागी लागणारी झोप यात प्रचंड तफावत आहे.
        रात्रभर गाढ झोपून सुद्धा आईने हाक मारल्यावर '५ मिनिटे' असे म्हणून त्यानंतर जी झोप लागते त्याची तुलना आधीच्या ८ तासंबरोबर करणे मला योग्य वाटत नाही.

        दुपारची झोप मस्त झाली याचा अर्थ जेवल्यानंतर मी लगेच झोपलो आणि बरोब्बर चहाच्या वेळेला मला जाग आली आणि उठताना उठायचा कंटाळा आला नाही असा आहे असे मी समजतो.पण कधीकधी दुपारची झोप इतकी होते कि झोपताना      असलेल्या उन्हाची जागा अंधाराने घेतलेली असते आणि संध्याकाळचा चहा आणि

रात्रीचे जेवण यांच्यातला दुरावा नाहीसा झालेला असतो.अशा वेळी दुपारची झोप

या व्याख्येची मजा नाहीशी होते.

         आम्रखंड किव्वा गुलाबजाम कितीही खाल्ले तरी दुपारचा चहा हा वेळेवरच जेव्हा होतो तेच दुपारच्या झोपेचे यश आहे.     
         प्रवासातली झोप हा पूर्णपणे वेगळा विषय आहे प्रवासातील झोपेचे यश हे वाहनावर अवलंबून असते असे माझे स्पष्ट मत आहे,कारण समोरच्या सीट वर किव्वा बार  वर हात ठेऊन मला आजतागायत झोपता आलेले नाही आणि जोपर्यंत डोके कुठे टेकत नाही तोपर्यंत झोपेची शक्यताच निर्माण होत नाही हा माझा निष्कर्ष आहे.झोपताना खिडकीच्या फटीतून येणारा वारा,उन किव्वा पाऊस या गोष्टी अनुक्रमे वारा,उन किव्वा पाऊस यामध्ये जाऊन झोपण्यापेक्षा देखील त्रासदायक

    आहे.पाय  किव्वा डोके या पैकी एकही अवयव जर अधांतरी असेल तर मी प्रवासात

झोपू शकत नाही यावर मी ठाम झलोय. असह्य उकाडा आणि असह्य थंडी या दोन गोष्टींमध्ये झोपणे किव्वा झोपेचा प्रयत्न करणे हे खरच जिकीरीचे काम आहे.कारण उकड्यामध्ये गरमी टाळण्यासाठी

एका  कुशीवरून दुसर्या कुशीवर होणे किव्वा फार तर फार काही ठराविक वेळानंतर उशी उलटी करून त्यावर झोपणे या पलीकडे मी काहीही करत नाही.आणि थंडी मध्ये चुकून खालच्या बाजूने पाय पांघरुणाबाहेर आला तर त्या सारखे झोपेचे दुर्दैव नाही आणि पर्यायाने माझे.

           थंडी मध्ये पांघरुणात कमी कमी हालचाल करणे या एका तत्वावर मी संपूर्ण रात्री झोपून काढतो.त्यामानाने पावसाला हा ऋतू झोपेमध्ये काही बाधा आणू  शकत नाही हा  अतिशय समविचारी निर्णय असू  शकतो.थंड केल्याने आकुंचन पावणे आणि उष्णतेने विस्तारणे या वैज्ञानिक गुणधर्माला झोप हि गोष्ट थोबाडीत मारते.

         काही वेळेस फार छोट्या कालावधीची झोप प्रचंड आनंद आणि उत्साह देऊन जाते आणि या उलट खूप वेळ झोपून राहिलो कि उरलेला दिवस देखील अर्धझोपेत आणि निरुत्साही जातो आणि हि गोष्ट साधारणतः रविवारीच घडते.सुट्टी असून देखील लवकर आलेली जाग आणि नको तेव्हा झोपेमुळे झालेला उशीर यांच्यातील फरक वयागणिक  कदाचित कमी होतोय.पण मला असा नेहमी वाटता कि उद्या कधी उठायचे आहे याचा हिशोब करूनच आपण डोळे मिटतो.

         पांघरून अपुरे पडणे यासारखी त्रासदायक झोप नाही.एक वेळ पांघरून नसेल तर चालेल पण ते अपुरे पडणे नकोसे होते.गादी जमिनीवर घातली असताना उशी वरच्या बाजूने गादीच्या बाहेर गेल्याचा अनुभव घेतलाय ? नसेल तर घेऊ देखील नका.झोप लागल्यावर बेल वाजली, तहान लागली या गोष्टीमुळे उठावे लागणे या सारखे कटकटी अडथळे नशिबानेच येतात.
     रात्री टीव्ही पहात असताना झोप आली तर टीव्ही रिमोट ने बंद करता येतो पण मेन स्वीच बंद करायला उठावे लागते याची जाणीव मला टीव्ही लावतानाच झालेली असते.पावसात खूप भिजून घरी जात असताना जेव्हा आपल्याला माहित असते कि आता घरी जाऊन फक्त कपडे बदलून झोपायचे आहे आणि उद्या सुट्टी आहे तेव्हा ती थंड पाण्याची उउब देखील नक्की जाणवते.
    अंघोळ झाल्यानंतर येणाऱ्या झोपेची तुलना कशाशीच होऊ शकत नाही एवढे मात्र नक्की.अंघोळ झाल्यावर आवरून पेपर वाचत बसावे आणि फक्त headline आणि ती सुद्धा अर्धवट वाचून पेपर तसाच टाकून झोपणे आणि थेट दुपारच्या जेवणाला उठणे यालाच रविवार असे म्हणतात.काळानुसार रविवारच्या व्याख्या जरी बदलत  गेल्या असल्या तरी व्याख्येनुसार आपण बदललेच पाहिजे असे नाहीये.पण अंघोळी नंतरच्या झोपेला झोप म्हणत नाहीत तिला डुलकीच म्हटले जाते कारण ती थोड्याच वेळेची बरी वाटते मंजे जेवणं नंतरच्या कार्यक्रमाची रंगीत तालीम होईल एवढी

पुरेशी असते.

          झोप आलीये हि गोष्ट एखादे lecture,रटाळ गप्पा,सुमार pictures या वेळी प्रकर्षाने जाणवते.
संध्याकाळी जेवणाआधी आलेली झोप सर्वात भयानक वाटते कारण जेवायला नाईलाजाने उठावे लागते जे खूप जिकीरीचे होते आणि जेवणामुळे झोप उडते आणि मग नंतर झोपेचे पाय धरावे लागतात.आणि शेवटी काय जेवलो याचा हिशोब शेवटपर्यंत लागत नाही तो भाग वेगळाच.झोप येणे या पेक्षा झोप वेळेवर येणे हे जास्त महत्वाचे असते.
          झोपेच्या बाबतीत सगळ्यात आनंदाची गोष्ट म्हणजे आपल्याला जाग येते आणि उठायच्या वेळेला अजून अवकाश असतो हे आपल्याला घड्याळाकडे पाहून समजते आणि आपल्याला आता परत झोपायचे आहे हे माहित असणे.माझा तर असं खूप वेळा झाला आहे कि सकाळी लवकर उठून कुठे तरी जायचा आहे आणि मला उठवण्यासाठी मित्र मला रिंग (फोन ची ) देणार आहे पण त्याची रिंग येत नाही आणि आपल्याला माहित असूनही केवळ रिंग न आल्याने मी उठत नाही,थोडी निर्लज्जतेची भावना असते पण या सारखी मजा नाही.
       रात्री लवकर झोपल्यावर सकाळी लवकर जाग येते या विचारसरणीवर माझा काडीमात्र विश्वास नाहीये.कारण रात्री लवकर झोपण्याची स्थिती आणि सकाळी  लवकर उठण्याची स्थिती यात बराच फरक पडतो.कदाचित घड्याला नुसार झोप पुरेशी होत असेलही पण सकाळी येणारी जाग हि घड्याळाच्या आकड्यात अडकलेली  नसते. झोप हि अशी गोष्ट आहे कि सर्व लोक रोज एका दिवसात इतर कामांपेक्षा जास्त वेळ नक्की करतात पण फारसा विचार करायची वेळ येत नसावी.

          कोणाला कशी झोप आवडते आणि झोपेबाद्दलाचे कोणाचे काय अनुभव आणि

विचार आहेत याची मला फारशी कल्पना असण्याची शक्यता नाहीये.पण झोप या 

विषयावर पांघरून घालणे मला मात्र काही जमले नाही.

     एवढे नक्की सांगू शकतो कि ज्याला इच्छेनुसार झोप येऊ शकते आणि मनाप्रमाणे जाग येऊ शकते त्यासारखा नशीबवान तोच.   

                                                                           -  हृषिकेश पांडकर
                                                                           -  ०७/०५/२०१२